Market içinde karşına çıkan bir makine, bugün herkesin evinde çöpe attığı ambalajlar yeniden ekonomiye ve doğaya kazandırmak mümkün mü?
Peki, çöpe attığımız bu ambalajlar DOA geri dönüşüm makineleriyle ekonomiye ve doğaya geri kazandırılabiliyor mu ? Kağıt üzerinde bakıldığında,sistemin amacı oldukça açık:Kullanılmış ambalajların çöpe gitmesi yerine makineler aracığıyla toplanması,ayrıştırılması ve geri dönüşüm sürecine kazandırılması. Böylece hem doğal kaynakların korunması hem de ekonomiye yeniden kazandırılabilecek değerli malzemelerin çöpe gitmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Bu sorunun yanıtını daha yakından görmek için konuyu daha detaylı ele alarak araştırmaya koyuldum.
Dünyanın farklı ülkelerinde vatandaşların kullandıkları cam,PET ve alüminyum ambalajları çöpe değil ,iade makinelerine teslim edilerek doğal kaynakların korunması, çevre kirliliğinin azaltılması ve ekonomiye yeniden kazandırılabilecek malzemelerin değerlendirilmesi açısından da büyük önem taşıyor. Avrupa’da özellikle Almanya,Norveç,İsveç,Hollanda gibi ülkelerde,vatandaşların ambalajları iade makinelerine götürerek para/depozito iadesi aldığı sistemde oldukça yaygın.Böylece hem vatandaş geri dönüşüme teşvik ediliyor hem de ambalajların ekonomiye kazandırılması sağlanıyor.
Türkiye’de de benzer uygulama gün geçtikçe yaygınlaştırılması amacıyla çeşitli geri dönüşüm makineleri farklı noktalarda vatandaşların kullanımına sunulmaya başlandı.
Peki, Eyüpsultan’da durum ne ?
İlçedeki bazı market ve noktalarda geri dönüşüm makinelerini yerinde inceledim. Saha çalışması sırasında bazı marketlerde makinelerin İnternet bağlantısı sorunları nedeniyle kullanılamadığını, bazı makinelerin aktif olmadığını,bazı makinelerin ise yoğun talep nedeniyle kısa sürede dolduğunu ve kullanılamaz durumda olduğunu gözlemledim. Vatandaşların bazıları da ellerindeki ambalajlarla market market dolaşmak zorunda kaldıklarını ve uygulamayı kullanamadıklarını ifade ettiler. Market çalışanlarından bazıları vatandaşların uygulama hakkında yeterince bilgi sahibi olmaması nedeniyle ambalajları makineye bırakırken sorun yaşandığını,yanlış yerleştirilen ambalajların makinede sıkışıp arızalanmasına neden olduğunu belirtti.
Bu tablo, yalnızca makinelerin ilçedeki marketlere yerleştirilmesinin yeterli olup olmadığı sorusunu da gündeme getiriyor.
Özellikle aktif çalışan makinelerin bulunduğu marketlerde sabah saatlerinde talebin yoğun olduğu görülüyor. Ancak yakın merkezlerdeki DOA makinelerinin çalışmaması nedeniyle, bazı vatandaşlar ambalajlarını iade edemeden geri dönmek zorunda kaldıklarını ifade ettiler.Vatandaşın geri dönüşüme olan ilgisinin karşılık bulabilmesi için sistemin de düzenli olarak çalışması gerekiyor.
İlgili makamlara sormak istiyorum.
- Eyüpsultan bölgesinde kaç adet DOA makinesi var?
- Eyüpsultan bölgesinde kaç makine aktif çalışır durumda?
- Arızalanan veya kullanılmayan makineler ne kadar sürede yeniden aktif hale getiriliyor?
- DOA makinelerinde biriken ambalajlar hangi sıklıkta toplanıyor?
- Eyüpsultan’da DOA sistemi üzerinden bugüne kadar kaç adet cam, PET/plastik ve alüminyum ambalaj iade edildi?
Saha çalışmasında gördüğüm kadarıyla vatandaşların geri dönüşüme ilgisi var. Aktif olan makinelere talepte oldukça yüksek. Ancak bu ilginin sürdürülebilmesi için sistemin de vatandaşın beklentisine cevap vermesi gerekiyor. Çalışan makinelerin dolduğu zaman boşaltılması, çalışmayan makinelerdeki teknik aksaklıkların hızla giderilmesi ve vatandaşların sistemi nasıl kullanacağı konusunda daha fazla bilgilendirme yapılması gerekiyor.
Bugün her evde çöpe atılan ambalajların yeniden değerlendirilmesi ve vatandaşın da geri dönüşüm sürecine dahil edilmesi,ilk bakışta küçük bir adım olarak görülebilir. Ancak milyonlarca ambalaj düşünüldüğünde,bunun doğa ve ekonomi açısından önemli bir kazanım olduğu açıkça görülmektedir.
Konuyu araştırırken beni düşündüren asıl nokta şu oldu: Vatandaşın ilgisi var,peki ,sistem bu konuya ne kadar cevap veriyor?
Tam da burada asıl sorulması gereken soru ortaya çıkıyor:
Makineyi koymak yetiyor mu ?