Her yıl 1-7 Haziran tarihleri arasında kutlanan Sıfır Atık Haftası, giderek büyüyen çevre sorunlarına dikkat çekmeyi amaçlıyor. Ancak mesele yalnızca çöpleri toplamak değil; tüketim alışkanlıklarımızı değiştirmek ve doğal kaynaklarımızı koruyarak gelecek nesillere yaşanabilir bir dünya bırakabilmektir.
İstanbul’un tarihi ve kültürel açıdan en önemli ilçelerinden biri olan Eyüpsultan da bu konuda çözüm arayan ilçeler arasında yer alıyor. Nüfusu sürekli artan, yoğun turist ve ziyaretçi ağırlayan ilçede geri dönüşüm artık bir tercih değil, sürdürülebilir bir gelecek için zorunluluk haline gelmiş durumda.
Bugün dünyada birçok ülke atıkları ekonomik değere dönüştürüyor. Almanya’da vatandaşlar plastik şişeleri marketlere teslim ederek ücretlerini geri alıyor. Japonya’da atıklar onlarca farklı kategoride ayrıştırılırken, İsveç çöplerin büyük bölümünü enerjiye dönüştürüyor. Bazı ülkelerde elektronik atıklar dijital sistemlerle takip ediliyor ve geri dönüşüme katkı sağlayan vatandaşlar ödüllendiriliyor.
Oysa evlerimizde her gün çöpe attığımız plastik, cam, metal, kâğıt ve elektronik atıklar yeniden ekonomiye kazandırılabilecek önemli kaynaklardır. Uzmanlara göre bir ton geri dönüştürülmüş kâğıt, onlarca ağacın kesilmesini önlüyor.
Eyüpsultan Belediyesi tarafından kurulan ESAM (Eyüpsultan Sıfır Atık Merkezi), ambalaj atıklarının ayrıştırılarak geri dönüşüme kazandırıldığı önemli bir tesis olarak faaliyet gösteriyor. Belediye ayrıca okullarda sıfır atık eğitimleri düzenleyerek çocuklara çevre bilinci kazandırmaya çalışıyor. Bunlar elbette önemli çalışmalar.
Ancak asıl soru, vatandaşın günlük yaşamında bu sistemi ne kadar hissedebildiğidir
- Eyüpsultan’da kaç mahallede vatandaşlar elektronik atıklarını kolayca teslim edebiliyor?
- Kaç kişi atık yağların nereye bırakılacağını biliyor?
- Geri dönüşüm noktaları ne kadar erişilebilir?
İstanbul’un bazı ilçelerinde vatandaş katılımını artıran uygulamalar dikkat çekiyor. Geri dönüştürülebilir atıkları teslim eden vatandaşlara puan verilerek ulaşım, kültür-sanat etkinlikleri veya çeşitli indirimlerden yararlanmaları sağlanıyor. Bazı ilçelerde mobil atık getirme merkezleri mahalleleri ziyaret ederek elektronik atık, bitkisel yağ ve tekstil atıklarını topluyor. Ataşehir Belediyesi’nin “Dönüşen Sokak Projesi” ile mahalleler doğrudan sıfır atık alanlarına dönüştürülüyor.
Eyüpsultan’ın da bu alanda önemli görevler düşüyor.Tarihi mirası, Haliç kıyıları, orman alanları ve her yıl milyonlarca ziyaretçiyi ağırlayan önemli merkezleriyle ilçede çevre bilincini artıracak projeler hayata geçirilebilir. Her mahallede sabit geri dönüşüm istasyonları kurulması, Haliç kıyılarında “Sıfır Atık Sahil Projesi” uygulanması, Pierre Loti çevresinde turistlere yönelik geri dönüşüm noktaları oluşturulması, okullar arasında çevre yarışmaları düzenlenmesi ve geri dönüşüme katkı sağlayan vatandaşların çeşitli sosyal avantajlarla teşvik edilmesi bunlardan bazılarıdır.
Elbette tüm bu önerilerin kısa sürede hayata geçirilmesi mümkün değildir. Ancak atılacak her adım daha yaşanabilir bir Eyüpsultan için önemli bir başlangıç olacaktır.
Bu kapsamda Eyüpsultan Belediyesi’ne şu sorular yöneltilebilir:
- 29 mahallenin tamamında vatandaşların kolayca ulaşabileceği geri dönüşüm noktaları bulunuyor mu?
Ben Alibeyköy’de yaşıyorum ve mahallem de vatandaşın rahatça kullanabileceği geri dönüşüm noktaları göremiyorum. Yoksa da mahallerde ne zaman yaygınlaşacak?
- Bu noktaların sayısı ve konumları vatandaşlara düzenli olarak duyuruluyor mu?
Çevremdeki çoğu insan bu alanları nerede olduğunu bilmiyor. Daha aktif bilgilendirme yapması düşünülmekte midir?
- Elektronik atık, atık pil, bitkisel yağ ve tekstil atıkları için mahalle bazında erişilebilir bir toplama ağı mevcut mu?
Vatandaş çoğu zaman bu atıkları nereye bırakacağını bilememektedir. Daha erişilebilir bir sistem kurulması planlanmakta mıdır?
- Eyüpsultan’ın sıfır atık hedefleri nelerdir ve önümüzdeki yıllarda hangi adımlar planlanmaktadır?
Vatandaş olarak hedeflerden çok sonuçları görmek istiyoruz. Önümüzdeki dönemde hangi somut adımlar atılacak?
- Belediye, önümüzdeki beş yıl içerisinde Eyüpsultan'ı sıfır atık ve çevre yönetimi konusunda İstanbul'un örnek ilçelerinden biri haline getirmek için hangi somut hedefleri belirledi?
Vatandaşın günlük hayatına dokunan uygulamalar ne zaman başlayacaktır?
Çevre sorunlarının büyüklüğü düşünüldüğünde, mevcut çalışmaların daha yaygın ve sürdürülebilir hale gelmesi gerekiyor. Çünkü geleceğimizi kurtaracak olan betonlaşma değil, güçlü bir çevre bilincidir. Toplumu bilinçlendirmek için atılacak her adım, yarınlara bırakılacak en değerli miras olacaktır.
