Eyüp’ün yerel haber sitesi olan Habereyüp’te ilk köşe yazımla sizlere merhaba diyorum. 32 yıldır doğma büyüme bir Eyüplü olarak, ilkyazım da sizlere ilçemizin en önemli tarihî yapılarından birinden (bugünkü adıyla Reşadiye İmam Hatip Ortaokulu, Eyüplülerin dilindeki adıyla ise Ebussuud İlköğretim Okulundan) bahsetmek istiyorum.
Eyüp’ün tam kalbinde, Haliç’e bakan bir caddede iki katlı, eski bir taş bina yükselir. Yoldan geçenlerin çoğu fark etmeden önünden geçer; oysa bu binanın duvarlarının içinde Osmanlı’dan Cumhuriyet’e, oradan günümüze uzanan bir asrı aşkın eğitim tarihi gizlidir.
Sultan Reşad’ın Çocuk Sesleriyle Dolan Hayali
1911 yılında Osmanlı’nın 35. Padişahı V. Mehmet Reşad, dönemin ünlü mimarlarından Mimar Kemalettin Bey’i huzuruna çağırarak Eyüp’te şanına yaraşır bir okul yapılmasını ister. “Ebedi uykumu su ve çocuk sesleri yanında uyumak isterim” diyen padişah, kendi türbesinin hemen yanına bir mektep yaptırır.
1911–1912 öğretim yılında kapılarını açan bu okul, Reşadiye Numune Mektebi adını alır. Döneminin en modern okullarından biri olan mektepte, padişahın himayesinde öğrencilere yazlık ve kışlık üniformalar, fes, pelerin, ayakkabı ve çamaşır hediye edilirdi.
İlklerin Okulu: İzcilik, Spor ve Bando
Reşadiye Numune Mektebi sadece bir okul değil, Osmanlı’da birçok “ilk”in yaşandığı bir kurumdur. 1912 yılında Türkiye’nin ilk izci teşkilatı burada kurulur. 36 kişilik bando takımı, Eyüp sokaklarını marşlarla çınlatır. Okul müdürlerinden Mekki Bey, 1915’te Osmanlı’daki ilk okul futbol takımını burada kurar. Ünlü spor adamı Selim Sırrı Tarcan da bu okulda ders verir.
Kurtuluş Savaşı’nda Bir Kahramanlık Yuvası
Reşadiye Mektebi yalnızca bilgi değil, vatan sevgisi de öğretmiştir.
Milli Mücadele yıllarında okul, Kuvayı Milliye’nin silah deposu hâline gelir. Fransız ve İngiliz işgal karargâhlarından temin edilen mühimmat, okulun bodrumunda saklanır ve geceleri Eyüp’ün sandalcıları tarafından Haliç üzerinden Anadolu’ya taşınır.
Okul müdürü Mekki Bey, yardımcısı Fikri Bey ve öğrenciler, büyük bir cesaretle bu mücadelede yer almıştır. Yasak olmasına rağmen öğrencilerine “Dağ Başını Duman Almış” marşını söyletmiş, millî ruhu canlı tutmuşlardır.
Bu isimsiz ama cesur kahramanlar, okulun duvarlarına adeta bağımsızlık ruhunu kazımışlardır.
Cumhuriyetle Birlikte Değişen İsimler
Milli Mücadele’nin ardından Cumhuriyet’in kurulmasıyla birlikte okulun adı değişmiş, fakat amacı hep aynı kalmıştır: öğretmek, yetiştirmek, aydınlatmak. 1927’de Eyüp Muhtelit Orta Mektebi, 1931’de Eyüp Ortaokulu, 1956’da Eyüp Lisesi adlarını almıştır. 1972 yılında ise Ebussuud Ortaokulu adını taşıyarak bugünkü binasına taşınmıştır. Zamanla eğitim sistemi değiştikçe okulun ismi de Ebussuud İlköğretim Okulu, ardından Ebussuud İmam Hatip Ortaokulu olarak yenilenmiştir. 2019 yılında ise padişahın hatırasına sadık kalınarak “Reşadiye İmam Hatip Ortaokulu” adıyla aslına dönmüştür.
Ebussuud Efendi ve Reşad Arasındaki İsim Tartışması
Okulun adı zaman içinde tartışmalara da konu olmuştur.
Zira Ebussuud Efendi, 16. yüzyılda yaşamış bir Osmanlı şeyhülislamıdır; okul ile doğrudan bir bağlantısı bulunmamaktadır. Oysa bu bina, Sultan V. Mehmet Reşad’ın bizzat yaptırdığı, türbesinin hemen yanında yer alan bir eğitim kurumudur. Anayurt Gazetesi yazarı Orhan Selen de yıllar önce bu duruma dikkat çekmiş ve şu soruyu sormuştur: “Sultan Reşad’ın adını yaşatması gereken bu okulun, neden onunla ilgisi bulunmayan Ebussuud Efendi’nin adını nereden aldığı hâlâ bir muamma.”
Zamana Direnen Miras
Bina, yüzyıl boyunca birçok kez onarım geçirse de orijinal mimarisini korumayı başarmıştır.
2007–2008 yıllarında yapılan yenileme çalışmalarıyla kapılar ve çatı aslına uygun biçimde onarılmış, 2016 yılında kapsamlı bir restorasyonla yeniden hayat bulmuştur. Bugün, Hafızlık Projesi ve Yoğunlaştırılmış Yabancı Dil programlarıyla eğitimine devam eden Reşadiye İmam Hatip Ortaokulu, Eyüp’te hâlâ gururla ayakta durmaktadır.
Bir Asrı Aşan Çocuk Sesleri
Eyüp sokaklarında yankılanan o neşeli çocuk sesleri, aslında Sultan Reşad’ın dileğinin hiç sönmediğini gösteriyor. O dilek ki, yüzyılı aşkın süredir aynı yerde, aynı duvarların arasında yaşamaya devam ediyor: “Ebedi uykumu su ve çocuk sesleri yanında uyumak isterim.” Ve öyle de oldu… O çocuk sesleri hâlâ orada (Haliç’in serin rüzgârında dalgalanan bir hatıra gibi) Eyüp’ün kalbinde yankılanıyor.
Burak Sefa PEHLİVAN Kimdir?
20 Temmuz 1993 tarihinde Fatih Çapa Hastanesi’nde dünyaya gelmiştir. Aslen Rize’nin Güneysu ilçesindendir. Doğduğundan bu yana Eyüp’te yaşamaktadır. İlk ve orta öğrenimini, eski adıyla Feridun Tümer Yunus Emre İlköğretim Okulunda (bugünkü adıyla Yunus Emre İlköğretim Okulu) tamamlamıştır. Lise eğitimini Eyüp Otakçılar Lisesinde (bugünkü adıyla Otakçılar Şükrü Çıkrıkçıoğlu İmam Hatip Lisesi) almıştır. Üniversite eğitimini İstanbul Arel Üniversitesi’nde tamamlamış, Bankacılık ve Finans ile Psikoloji bölümlerinden çift Anadal yaparak mezun olmuştur. Yüksek lisansını İstanbul Okan Üniversitesi Klinik Psikoloji alanında tamamlamıştır. Hâlen Eyüp’te bir rehabilitasyon merkezinde psikolog olarak görev yapmakta; ayrıca Eyüp, Bakırköy, Şişli ve Beylikdüzü’ndeki anlaşmalı kurumlarda yüz yüze veya online danışmanlık hizmeti vermektedir.